مراکز آموزشی نیروی زمینی

مراکز آموزشی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نزاجا)، مراکزی هستند که به امر آموزش نخستین سربازان، درجه‌داران و افسران وظیفه می‌پردازند. البته به جز مراکزی که به صورت عمده عهده‌دار آموزش کارکنان وظیفه هستند، در بسیاری از تیپ‌ها و لشکرهای رزمی نیز سربازان وظیفه تحت آموزش قرار دارند.
در واقع سربازانی که برای خدمت به نیروی زمینی ارتش اعزام می‌شوند در ابتدای کار می‌بایست در یکی از مراکز آموزشی نیروی زمینی (بنا بر میزان تحصیلات و تخصص) دوره آموزشی را طی کرده و پس از آن در یکی از مراکز نیروی زمینی به کار گرفته شوند.

علاوه بر سربازان، افرادی که  قصد پیوستن به بدنه نزاجا را دارند نیز پس از قبولی در کنکور ورودی، در مرکز آموزش درجه‌داری جواد الائمه (ع) و یا در دانشگاه افسری امام علی (ع) دوره‌های خود را گذرانده و سپس جذب نیروی زمینی می‌شوند.

مراکز آموزش عمومی نظامی

  • مرکز آموزش ۰۱ شهدای وظیفه نیروی زمینی ارتش، تهران، تهران: این مرکز در تاریخ بیست‌وششم اردیبهشت سال ۱۳۳۶ تحت عنوان مرکز آموزشی شماره ۱ ارتش در تهران تأسیس شد و بعدها به نام مرکز آموزش ۰۱ کادر و در نهایت به پاسداشت شهدای وظیفه به نام «مرکز آموزش ۰۱ شهدای وظیفه نزاجا» نامیده شد. لازم به ذکر است تمامی افسران وظیفه‌­ای که در دوران جنگ به شهادت رسیدند از دانش‌آموختگان این مرکز بودند. در این مرکز هر دو ماه یکبار یک دوره و مجموعاً شش دوره‌ی آموزشی در سال برگزار می‌­شود و تعداد نفرات هر دوره به طور میانگین ۲۰۰۰ نفر است. مدرک تحصیلی مشمولانی که در این مرکز آموزش می­‌بینند کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا می‌­باشد.
  • مرکز آموزش ۰۲ شهید ستوان یکم وظیفه عبدالحمید انشایی، تهران، تهران: مرکز آموزش ۰۲ با چهار گردان به نام هنگ تعلیماتی لرستان تشکیل شد. در سال ۱۳۴۴ به نام مرکز آموزش جایگزینی تغییر نام یافت و در سال ۱۳۴۷ به نام «مرکز آموزش ۳۰۲ خرم‌­آباد» نام‌گذاری گردید. این مرکز در سال ۱۳۵۰ از خرم‌­آباد به شاهرود (چهل دختر) منتقل گشت و عنوان «مرکز ۰۲ چهل دختر» را به خود اختصاص داد و نهایتاً در سال ۱۳۷۲ از شاهرود به تهران منتقل گردید. این مرکز مفتخر است که در دوران دفاع مقدس بیش از ۱۰ آزاده، ۱۳ شهید و ۱۳۲ جانباز تقدیم انقلاب کرده است. به طور متوسط در این مرکز در هر سال ۶ دوره آموزش وظیفه با ۱۲۰۰ نفر در هر دوره و ۶ دوره کد تربیت مربی با ۳۰۰ نفر در هر دوره اجرا می‌­شود.
  • مرکز آموزش ۰۳ شهید سرلشکر شعبان برخورداری، عجب‌شیر، آذربایجان شرقی مرکز آموزش ۰۳ در زمینی به مساحت ۱۷۸ هکتار در فاصله ۹ کیلومتری شرق دریاچه ارومیه واقع شده و مسیر ارتباطی استان آذربایجان شرقی و کردستان، وجود خطوط راه‌آهن مراغه- تبریز و فرودگاه سهند مراغه امکانات ترابری خوبی برای آن فراهم نموده است. این مرکز که در سال ۱۳۳۷ ساخته شده، متشکل از ۴ گردان و هر گردان مشتمل بر ۴ گروهان ۲۵۰ نفری جمعاً به استعداد ۴۰۰۰ نفر یکان قرارگاه، پشتیبانی و خدمات می‌­باشد. در این مرکز که مفتخر به تقدیم ۶۷ شهید والامقام است در طول سال ۲۴ دوره آموزش رزم مقدماتی برای مشمولین مقاطع زیر دیپلم، دیپلم و فوق دیپلم برگزار می‌­شود. به طور میانگین در هر سال ۲۵ هزار نفر در این مرکز آموزش می‌بینند.
  • مرکز آموزش ۰۴ امام رضا علیه‌السلام، بیرجند، خراسان جنوبی: مرکز آموزش ۰۴ امام رضا (ع) در سال ۱۳۰۴ در قالب گردان سواره نظام تأسیس و در سال ۱۳۳۸ به هنگ ۲۰۱ آموزشی و در سال ۱۳۴۴ به مرکز آموزشی ۳۰۴ با استعداد ۲ گردان و در سال ۱۳۵۰ به مرکز آموزش ۰۴ به استعداد ۴ گردان آموزشی (یک گردان در تربت حیدریه و سه گردان در بیرجند) و گروهان قرارگاه، خدمات و پشتیبانی، تبدیل گردید. در سال ۱۳۸۷ با نگرش به همجواری این یکان با استان خراسان رضوی و بارگاه ملکوتی ثامن الحجج (ع)، با پیشنهاد این مرکز و تصویب امیر فرماندهی محترم نزاجا به نام مبارک حضرت امام رضا (ع) یعنی مرکز آموزش ۰۴ امام رضا (ع) تغییر نام یافت.
    هدف از احداث این مرکز در بدو تأسیس برقراری امنیت در منطقه جنوب خراسان بزرگ و شرق کشور بوده است. این مرکز در زمینی به مساحت حدود ۴۷ هکتار در شرق شهرستان بیرجند واقع گردیده است. تعداد شهدای ارتش در این حوزه استحفاظی ۴۳۴ نفر و تعداد شهدای این مرکز ۱۱۴ نفر می باشد. شایان ذکر است این مرکز در دوران دفاع مقدس علاوه بر ارائه آموزش‌های رزم مقدماتی به سربازان ارتش، نسبت به آموزش بسیجیان منطقه و با استفاده از کارکنان پایور و وظیفه برگزیده و داوطلب و امکانات داخلی مرکز، نسبت به سازماندهی، تجهیز و اعزام به مناطق عملیاتی گردان ۸۰۹ از سال ۱۳۶۰ اقدام نموده است.
  • مرکز آموزش ۰۵ شهید سرلشکر علیرضا اشرف گنجوی، کرمان، کرمان: در سال ۱۳۱۳ یگانی به نام واحد سوار اسبی در پادگان تشکیل و مستقر گردید. پس از گذشت ۱۱ سال یعنی در سال ۱۳۲۴ واحد سوار اسبی به لشکر ۷ پیاده کرمان و مکران تغییر نام و سازمان و فعالیت‌های لشکر مزبور تا سال ۱۳۳۳ ادامه یافت. مجددا در سال ۱۳۳۳ لشکر ۷ پیاده کرمان به لشکر ۱۱ پیاده کرمان تغییر نام داده شد و تا سال ۱۳۴۱ به فعالیت خود با همین نام ادامه داد تا این‌که لشکر ۱۱ پیاده کرمان به خراسان منتقل شد. در سال ۱۳۴۱ یک تیپ با هویت مستقل در کرمان تشکیل شد و تا سال ۱۳۴۴ با همین نام فعالیت خود را ادامه داد. این یگان در سال ۱۳۴۴ به مرکز آموزش ۳۰۵ کرمان و در سال ۱۳۴۷ به نام مرکز آموزش ۰۵ کرمان تغییر نام یافت و در سال ۱۳۸۸ نیز به نام کنونی نام‌گذاری گردید. این مرکز در محدوده شهر کرمان با مساحت ۱۲۳ هکتار واقع شده و تعداد ۵۷ شهید والامقام به انقلاب اسلامی تقدیم کرده است. گردان ۸۰۸ اولین یگان رزمی کرمان بود که در مهر ماه ۱۳۶۰ پس از استقرار در پادگان دوکوهه اندیمشک ماموریت رزمی خود را در دفاع از خاک مقدس میهن اسلامی، تحت امر لشکر ۲۱ به فرماندهی سرلشکر حسنی سعدی در منطقه عملیاتی تپه سبز آغاز کرد.
  • مرکز آموزش ۰۶ درجه‌داری (آموزشگاه نظامی) جوادالائمه علیه‌السلام، تهران، تهران: این مرکز در ابتدا تیپ ۳ لشکر ۱ گارد بود. در تاریخ دوازده شهریور ۱۳۵۹، مرکز ۰۶ در لشکرک تهران تأسیس گردید و در سال ۱۳۶۲ به این پادگان منتقل شد و به عنوان مرکز آموزش درجه‌داری نام‌گذاری شد. در سال ۱۳۶۷ نیز با اجرای قانون جدید ارتش جمهوری اسلامی ایران، این مرکز به آموزشگاه نظامی و در تاریخ یکم آذر ۱۳۸۷ به آموزشگاه نظامی جوادالائمه (ع) تغییر نام داد. این آموزشگاه مفتخر است که مهد تربیت و پرورش درجه داران مؤمن، متعهد و شجاعی بوده که در طول ۸ سال دفاع مقدس در یگان‌های عملیاتی با ایثار و از جان گذشتگی خود در مقابله با دشمن بعثی، از عزت و شرف ایران اسلامی جانانه دفاع کردند. آموزشگاه نظامی در طول سال، ۴ دوره دانش آموزی پایور ثابت و پیمانی برگزار می‌کند که در هر دوره به طور میانگین ۸۰۰ نفر و در طول سال ۳۲۰۰ نفر از آن فارغ‌التحصیل می شوند. در این مرکز در طول یک سال، ۶ دوره مشمولین وظیفه فوق دیپلم، لیسانس، فوق لیسانس و دکترا پذیرش می‌شود.
  • مرکز آموزش ۰۷ شهید سرلشکر سید قنبر ترابی، کازرون، فارس: این مرکز در تاریخ پنجم بهمن ۱۳۶۲ جهت آموزش سربازان عادی فعالیت خود را در شهر خرم‌آباد لرستان آغاز نمود و از سال ۱۳۷۹ برابر دستورالعمل نزاجا به شهرستان کازرون انتقال یافت و با دو گردان آموزشی و دو گردان پشتیبانی و خدمات و گروهان قرارگاه فعالیتش را ادامه داد. مرکز ۰۷ از ابتدای سال ۱۳۷۹ تا کنون هر ماه اقدام به پذیرش حدود ۱۰۰۰ سرباز دیپلمه نموده و تا کنون ۱۲۰ دوره پذیرش داشته است.
  • مرکز آموزش ۰۸ شهید ابراهیم نوری، خاش، سیستان و بلوچستان: به منظور تقویت جبهه‌های جنگ ضرورت ایجاب نمود یگان‌های آموزشی که ماموریت تربیت مشمولین را به عهده داشتند گسترش یابند تا نیازمندی‌های نیروهای انسانی یگان‌های عملیاتی تامین شود. در همین راستا در نیمه دوم سال۱۳۶۲ مرکز آموزش ۰۸ کارزرون پس از تصویب فرماندهی کل قوا تشکیل شد و در سال ۱۳۶۳ با یک گردان آموزشی فعالیت خود را در کازرون آغاز کرد و در سال ۱۳۶۶ به پادگان تیپ ۲ زرهی خاش منتقل گردید و در بهمن همان سال گردان چهارم آموزشی را تشکیل داد در مهر ماه ۱۳۶۹ با اجرای طرح رجعت یگان‌ها به پادگان‌های سرزمینی خویش به پادگان چشمه محل کنونی مرکز انتقال یافت و تا پایان سال ۱۳۷۳ با ۳ گردان ادامه ماموریت داد و در سال ۱۳۷۴ بنا به دستور فرمانده وقت نیروی زمینی به علت مناسب نبودن موقعیت استقرار مرکز از نظر آب و هوایی امکانات نامناسب جهت آموزش دستور انحلال مرکز داده شد اما پس از گذشت یک سال با انجام فعالیت‌های ساختمانی مرکز و تجدید بنا مجددا فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز در طول سال ۷ دوره ۱۸۰۰ نفری با مدارک تحصیلی دیپلم و زیر دیپلم پذیرش می کند.